Hòa bình tại Libya tùy thuộc nhiều vào yếu tố bộ tộc

04 Tháng Chín 201112:00 SA(Xem: 25989)
Hòa bình tại Libya tùy thuộc nhiều vào yếu tố bộ tộc


Hòa bình tại Libya tùy thuộc nhiều vào yếu tố bộ tộc

image001_112

 

 








Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton (P), ông Mustafa Abdel Jalil, chủ tịch Hội đồng Chuyển tiếp, và ông Mahmoud Jibril nhân vật số hai, tham dự hội nghị tại Paris, ngày 01/09/2011

REUTERS/ Gonzalo Fuentes

Tú Anh

Sự sụp đổ của chế độ độc tài Kadhafi củng cố niềm tin vào trào lưu cách mạng Mùa Xuân Ả Rập nhất là ở Syria, nhưng con đường tái lập hòa bình tại Libya còn nhiều lắm chông gai. Hội đồng Quốc gia Lâm thời cam kết tổ chức tổng tuyển cử trong 8 tháng tới, sẽ phải từng bước tháo gỡ các cột trụ của chế độ cũ và phải mời các bộ tộc hợp tác trong tinh thần hòa giải. Đặc biệt là các bộ tộc ở phía Tây đã đóng vai trò quyết định trong chiến dịch tấn công Tripoli.

Tại Paris, theo sáng kiến của Pháp và do Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy và Thủ tướng Anh David Cameron đồng chủ tọa, khoảng 60 phái đoàn quốc tế tham dự hội nghị « các nước bạn của Libya » để nâng đỡ chính quyền lâm thời trong tiến trình tiếp thu đất nước và xây dựng một chế độ dân chủ.

Theo AFP trích dẫn một nhà ngoại giao Pháp thì « một trang sử mới đã mở ra, trang sử xây dựng một nước Libya dân chủ. Chính quyền lâm thời đã cam kết và chúng ta sẽ hậu thuẫn họ ». Một nhà ngoại giao Anh thì nhấn mạnh « đây là cơ hội để quốc tế quan sát xem Hội đồng Quốc gia Lâm thời muốn xây dựng đất nước như thế nào và muốn được giúp đỡ ra sao ».

Phần tài chính, ưu tiên số một, đang được quốc tế thực hiện qua việc hủy bỏ các biện pháp phong tỏa tài sản của Kadhafi cất dấu ở Tây phương.

Nhưng thử thách lớn nhất là làm sao tái lập hòa bình tại một quốc gia mà trong suốt 41 năm qua bị một gia đình và một vài bộ tộc thống trị.

Sau các cuộc nổi dậy thành công tại Tunisia và Ai Cập, chỉ trong vòng vài tuần lễ đã đánh đổ hai nhà độc tài, nhiều quan sát viên ngỡ rằng tình hình cũng sẽ diễn biến nhanh chóng tại Libya với cuộc nổi dậy 17/02/2011 tại Benghazi và Tripoli.

Nguyệt san Le Monde Diplomatique, số tháng 9/2011, trong bài « các điều kiện để đoàn kết quốc gia » nhắc lại mọi người đã vui mừng khi thấy từng đoàn chiến binh nghiệp dư đi xe vận tải nhỏ mui trần ào ạt tiến về Tripoli, mặt mũi phấn khởi. Người ta tưởng đã chỉ cần hai ngày là sẽ « giải phóng » Tripoli.

Nhưng rồi phải mất hơn 6 tháng nội chiến, với 8 ngàn phi vụ của NATO, mặt trận Brega và Misrata không thay đổi. Cố gắng của dân chúng ở phía Đông là nỗ lực chính nhưng phải chờ đến khi có sự tham gia của các bộ tộc phía Tây (Zintan) thì chiến sự mới nhanh chóng nghiêng về phe nổi dậy. Chỉ vào hôm sau là Tripoli thất thủ và gia đình đại tá Kadhafi phải bỏ chạy.

Vì những nguyên nhân sâu xa nào mà chế độ Kadhafi tồn tại lâu dài và phong trào đối lập phải hy sinh hơn 3000 người mới đánh đuổi được ?

Để có thể xây dựng một chế độ dân chủ và hòa bình những tác nhân mới phải giải quyết được những thách thức lớn lao nào ?

Nhà báo Patrick Haimzadeh của Le Monde Diplomatique cho rằng chính quyền mới cần phải dẹp bỏ ba « cột trụ của chế độ Kadhafi » mà ông ta đã dựa vào để củng cố chế độ.

Ba cột trụ đó là Hội đồng cách mạng, một loại « Hồng vệ binh » của Mao Trạch Đông, hay đảng Baas của nhà độc tài Irak Saddam trước đây, hoặc đảng Baas của lãnh đạo Syria hiện nay, dùng để trấn áp « thù trong giặc ngoài » của bạo chúa.

Chính thành phần này đã thẳng tay trấn áp các cuộc biểu tình đầu tiên tại Libya ngày 15/02 năm nay và do vậy đã đưa tới cuộc tổng nội dậy võ trang hai ngày sau đó.

Cột trụ thứ hay là « vệ binh cộng hòa » quyết tử bảo vệ gia đình Kadhafi chia ra thành nhiều tiểu đoàn. Một số đơn vị đã chạy theo phe nổi dậy nhưng phần lớn sĩ quan trung thành rút về vùng thủ đô.

Đây là những người thuộc bộ tộc Kadhafa và Magariha được chế độ cho hưởng nhiều đặc quyền đặc lợi, nhà cửa, xe hơi,tiền bạc, du lịch nước ngoài…

Các đơn vị này đã « tận trung » suốt hai tháng chiến trận tấn công vào phe nổi dậy ở các thành phố phía tây. Hai người con trai của đại tá Kadhafi là Khamis và Mouatassim, mỗi người chỉ huy một lữ đoàn.

Cột trụ cuối cùng phải hóa giải là tâm lý bộ tộc và địa phương mà ưu quyền đặc lợi là lý do phải bảo vệ chế độ bằng mọi giá.

Tuy đã lật đổ Kadhafi nhưng lối ra của cuộc nội chiến Libya là một thách thức có nhiều bất trắc. Gần như người dân nào cũng có vũ khí trong bối cảnh non kém ý thức chính trị và tinh thần địa phương, bộ tộc vẫn quan trọng hơn quyền lợi quốc gia.

Giáo sư Nguyễn Văn Huy, Đại học Paris 7

 

01/09/2011

 

Nghe (09:48)

 

 

 

Để tìm hiểu thêm , RFI đặt câu hỏi với nhà báo kiêm giáo sư dân tộc học Nguyễn Văn Huy, đại học Paris 7.

 (Nguồn: RFI)

 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
28 Tháng Hai 2022(Xem: 532)
"Biết được quả “bom nguyên tử SWIFT” được cấu thành ra sao và hoạt động thế nào sẽ hiểu vì sao ngay khi vừa xảy ra cuộc khủng hoảng Ukraine đã có hơn 20 quốc gia kêu gọi áp dụng biện pháp mạnh này để đối phó với hành động hung hãn của Nga."
27 Tháng Hai 2022(Xem: 561)
"Sau Ukraine, xu thế Ác thắng Thiện sẽ tiếp diễn tại những “điểm nóng” khác trên thế giới, với Đài Loan và Biển Đông là các nạn nhân được xếp ưu tiên trong danh sách những mục tiêu cần thanh toán của Trung Quốc. "
14 Tháng Hai 2022(Xem: 607)
"Thiệt hại kinh tế sẽ rất nghiêm trọng, thiệt hại nhân đạo là vô cùng tàn khốc. Tuy nhiên, Nga vẫn tăng cường lực lượng bao vây Ukraine, và phương Tây tiếp tục đe dọa hậu quả nghiêm trọng nếu họ bước một chân qua biên giới."
11 Tháng Hai 2022(Xem: 589)
"Nhân dịp tưởng niệm hai năm biến cố 39 người Việt, nhập cư bất hợp pháp vào Anh, bị thiệt mạng hồi tháng 10/2019, Đài RFA thực hiện loạt bài phóng sự như là một chứng tích của lịch sử Việt Nam hiện đại, ghi chép lại các cuộc hành trình của những ‘thùng nhân’ Việt đến Châu Âu."
08 Tháng Hai 2022(Xem: 624)
"Dù Tập Cận Bình và Vladimir Putin đã trình diễn màn thắm tình đoàn kết trong dịp khai mạc Thế Vận Hội mùa đông Bắc Kinh, nhưng không có nghĩa là Bắc Kinh đứng về phía Matxcơva một cách mù quáng trong hồ sơ Ukraina."
04 Tháng Hai 2022(Xem: 649)
"Thủ tướng Chu Ân Lai, một con người học thức uyên thâm đã biết quá rõ về lịch sử nhà Hán cũng như những triều đại khác nên rất khâm phục khí phách của người Việt. Liệu câu chuyện bóng đá ngày mùng 1 Tết Nhâm Dần có được giới chức TQ suy nghĩ?"
03 Tháng Hai 2022(Xem: 620)
"Từ hai năm qua, thế giới đã và đang trải qua một cơn đại dịch khủng khiếp làm thế giới điêu đứng, khoảng 5.5 triệu người chết, nhiều nền kinh tế kiệt quệ, nhiều công ty kỹ nghệ và gia đình bị phá sản, nhóm người cực nghèo tăng thêm khoảng 120 triệu, nhưng thế giới lại tăng thêm 493 tỉ phú trong đó có ít nhứt 9 tỉ phú làm giàu nhờ thuốc chủng COVID. "
27 Tháng Giêng 2022(Xem: 802)
“Xin đừng hót những lời chim chóc mãi/ Đừng lớn lối khi dân lành ốm đói/ Vẫn còng làm cho thẳng lưng ăn…”
20 Tháng Giêng 2022(Xem: 783)
"Vụ tham nhũng Việt Á, vụ cổ phiếu FLC ở Việt Nam gần đây cho thấy dường như có một thế lực vô hình đang thao túng chính sách, lũng đoạn thị trường mà nếu không được vạch mặt chỉ tên và có biện pháp ngăn chặn kịp thời thì đất nước sẽ suy sụp."
11 Tháng Giêng 2022(Xem: 805)
"Tựu chung Trung Quốc đang ấp ủ những tham vọng rất lớn nhưng đồng thời vẫn là một ông khổng lồ với nhiều nhược điểm mà những nhược điểm đó có thể bị các đối thủ khai thác trong cuộc chạy đua tranh giành ảnh hưởng về mặt địa chính trị »."
SINH HOẠT
MINH XÁC QUAN ĐIỂM
- Website do một ít Thụ Nhân chung sức, dù rộng mở đến tất cả đồng môn trong tình thân hữu, nhưng không nhân danh hay đại diện tập thể nào.

- Quan điểm của bài viết trong Diễn Đàn là của cá nhân tác giả, không hẳn phản ánh quan điểm chung của Ban Biên Tập và những người tham gia Diễn Đàn.
KHÁCH THĂM VIẾNG
2,319,686,071,854,684,384